Atelier Gleyre

Charles Gleyre (znany również jako Marc Gabriel Charles Gleyre) (2 maja 1806 – 5 maja 1874) – francuski malarz i pedagog pochodzenia szwajcarskiego, przedstawiciel akademizmu.

Urodził się w kantonie Vaud w Szwajcarii, wychował w Lyonie. W połowie 1820 r. przyjechał do Paryża, by podjąć intensywne studia malarskie. Odbył wieloletnią podróż najpierw do Włoch, później po Bliskim Wschodzie (m.in. do Syrii,Egiptu, Nubii i Libanu). Po powrocie do Francji wystawiał w paryskim Salonie i pracował na etacie profesora École des Beaux-Arts w Paryżu. Był członkiem Akademii.

Charles Gleyre "Daphne i Chloe powracający z gór"
Charles Gleyre „Daphne i Chloe powracający z gór”

Malował obrazy o tematyce religijnej i mitologicznej, akty, sceny historyczne, portrety i alegorie. Jego prace chociaż nieskazitelne pod względem akademickiej formy, często są kojarzone z symbolizmem i romantyzmem ze względu na tajemniczy i odrealniony nastrój.

Do 1864 roku prowadził samodzielną pracownię Atelier Gleyre. Przejął ją po Paulu Delaroche w 1843. Znajdowała się przy rue Notre Dame des Champs 70bis, krętej ulicy biegnącej pomiędzy boulevard Montparnasse i boulevard Raspail.  Znana była z panującej tam nieformalnej atmosfery. Cieszyła się sporą popularnością, zawsze zapełniało ją od trzydziestu do czterdziestu studentów, wśród nich (jak na tamten czas ewenement) było kilka kobiet.  U Gleyre’a nauki pobierali m.in James Abbott McNeill Whistler i Auguste Toulmouche oraz przyszli impresjoniści m.in. Claude Monet Auguste RenoirAlfred Sisley, Frederic Bazile.

Aterier, podobnie jak wcześniej u Delaroche, było podzielone na dwie części. W jednej pracowano z gipspwymi firurami, w drugiej z żywym modelem. Podobnie jak to miał w zwyczaju Delaroche, Gleyre przychodził do pracowni dwa razy w tygodniu we wtorki i czwartki. W jednym tygodniu odbywało się studium kobiety, w drugim mężczyzny.

Ilustracja z książki Felixa Moscheles'a 1896 "In bohemia with du Maurier"
Ilustracja z książki Felixa Moscheles’a 1896 „In bohemia with du Maurier”

Claude Monet, który korzystał z pracowni raczej głównie z powodu nacisków rodziny i od początku dawał wyraz buntu w stosunku do klasycznego podejścia do malarstwa, wspomina , że rady udzielane przez Gleyre’a były dla niego nie do przyjęcia „Złorzecząc ustawiłem sztalugi w atelier prowadzonym przez słynnego artystę. Cały pierwszy tydzień przepracowałem sumiennie, wykonując ze starannością, lecz i z rozmachem studium żywego modela, które pan Gleyre miał poprawiać w poniedziałek. Kiedy w następnym tygodniu przyszedł zobaczyć, czego dokonałem, usiadł wygodnie na krześle i przez długą chwilę przyględał się z uwagą rysunkowi, potem odwrócił się do mnie, przechylił głowę w geście zadowolenia i powiedzial z uśmiechem: << Nieźle, zupełnie nieźle, szczególnie ten kawałek, ale za bardzo w typie modela. Ma pan przed sobą rosłego mężczyznę i maluje go pan jak rosłego. Mężczyzna ten ma wielkie stopy, oddaje pan stopy dokładnie tak jak wyglądają. Widzi pan, to wszytsko wychodzi bardzo brzydkie. Prosze nie zapominać, młody człowieku, że kiedy maluje się postać, trzeba zawsze wracać pamięcią do sztuki antyku. Natura, przyjacielu, jest dobra jako przedmiot studiów, lecz nie ma w niej nic interesującego. Tylko styl, proszę mi wierzyć, tylko styl się liczy. >> W tym momencie zrozumiałem, wszystko, co budziło we mnie emocje, wszystko, co stanowiło w mych oczach istotę, jedyna rację bytu sztuki, dla tego człowieka nie istaniało. Wiedziałem już, ze u niego nie zostanę”

Innym razem, Monet wspomina taki dialog, który ponoć miał miejsce podczas gdy uczniowie rysowali studium kobiety. Gleyer wówczas skrytkował jego prace:

– To całkiem niezłe, lecz pierś jest za ciężka, ramie za mocne, a stopa przerysowana

– Ale ja mogę rysować tylko to co widzę – odpowiedział Monet.

– Praksyteles brał najlepsze elementy ze stu niedoskonałych modeli, by stworzyć jedno arcydzieło – rzucił sucho Gleyre. – Kiedy się coś maluje, trzeba pamiętać o antyku!” [1]


Ciekawostka:  Istnieją podejrzenia, że Suisse przybrał to właśnie nazwisko, żeby ukradkiem czerpać korzyści ze sławy Gleyre’a.

Żródła:
„Prywatne życie impresjonistów” Sue Roe; Wikipedia; „Claude Monet” Wielka Kolekcja Sławnych Malarzy; Studio Rousar Techniki nauczania Charlesa Gleyre’a
[1] Monet, Biografia, Pascal Bonafoux