Krótka historia Montmartre’u

Montmartre inspirował przez lata wielu. W starożytności pełnił rolę miejsca kultu. Starożytni Galowie uznali je za miejsce święte z powodu obecności druidów. Rzymianie

Figura św. Dinizego w portalu Katedry Notre Dame
Figura św. Dinizego w portalu Katedry Notre Dame. Św. Dionizy jest patronem Francji, cierpiących na bóle głowy i migreny.

wznieśli tutaj dwie świątynie, z których jedna była poświęcona bogowi podróżników i handlu Merkuremu, a druga bogowi wojny Marsowi. Ich pozostałości odkryto pod dzisiejszą rue La Vieuville. Pierwsi chrześcijanie gromadzili się w tamtejszych kamieniołomach, a nazwa Montmartre pochodzi prawdopodobnie od nazwy Mons Martirii (Góra Męczenników). Zgodnie z popularną w średniowieczu, merowińską legendą, święty Dionizy, pierwszy kapłan głoszący w Paryżu Dobrą Nowinę, został aresztowany w mieście około połowy III n.e. , wraz ze swoimi towarzyszami Eleuterem i Rustykiem. Nie chciał się wyprzeć wiary chrześcijańskiej i prawdopodobnie zaprowadzono go na wzgórze i ścięto w miejscu gdzie teraz znajduje się rue Yvonne-le-Tac, i gdzie później stanęła kaplica męczennika. Zgodnie z przekazami legendy, po egzekucji święty podniósł głowę i, umywszy ją w fontannie, zszedł niosąc ją w rękach ku rozciągającej się niżej równinie, gdzie później została wybudowana bazylika Saint-Denis. W średniowieczu wzgórze często odwiedzały pielgrzymki.

Przez setki lat na wzgórzu funkcjonowały kopalnie gipsu
Przez setki lat na wzgórzu funkcjonowały kopalnie gipsu

W 1133 roku Ludwik VI Gruby , na prośbę żony, Adelajdy Sabaudzkiej, stworzył na Montmartre opactwo benedyktynek. Wzniósł kościół Saint-Pierre, konsekrowany przez papieża Eugeniusza III w 1147 roku i i przekazał siostrom liczne ziemie w regionie Ile-de-France. Opactwo przez stulecia było jednym z najbogatszych i najpotężniejszych, a wioska na Montmartre znalazła się pod jego rządami. Mieszkańcy dostarczali siostrom zbiory z pól i winnic. Z powodu swojego strategicznego położenia wzgórze było nieustannym miejscem bitew z najeźdźcami usiłującymi zdobyć stolicę.

W 1590 roku Henryk z Nawarry (przyszły Henryk IV), rozlokował na wzgórzu artylerię przed oblężeniem miasta.

Rue Lepic
Rue Lepic

Zgodnie z krążącą anegdotą wykorzystał pobyt na Montmartrze do tego aby uwieść trzydziestą siódmą opatkę, Claude de Beauvilliers, która z kolei przedstawiła mu swoją młodą kuzynkę, Gabrielle d’Edtrees. Za przykładem króla poszli jego porucznicy i inne zakonnice, co zbudowało tezę, iż wątpliwa reputacja Montmartru pochodzi już z XVI stulecia. Niezależnie od tego jakie były fakty, w tym właśnie czasie opactwo znalazło się w bardzo złym stanie, ogród zdziczał, w refektarzu urządzono drewutnię, natomiast sam klasztor i dormitorium służło za miejsce spacerów.

Plac du Tertre
Plac du Tertre

Starania w kierunku naprawy reputacji klasztoru podjęła opatka Marie de Beauvilliers. W tych staraniach pomogło jej odkrycie w 1611 roku krypty pod kaplicą męczennika, co zdawałoby potwierdzać fakt, że Dionizy został stracony właśnie w tym miejscu. W tej samej lokalizacji założono nowy klasztor. W czasach rewolucji francuskiej zakonnice zostały jednak przepędzone ze

Plac du Tertre dziś
Plac du Tertre dziś

wzgórza. W 1794 dokonano konfiskaty dóbr, a budynki wystawiono na licytację. Żaden z gmachów klasztornych nie przetrwał, zburzono je w celu przeprowadzenia dróg do kamieniołomów gipsowych.

Przez wieki wzdłuż wzgórza, na miejscu dzisiejszej rue de Lepic, rue Norvins i avenue Junot, stało wiele wiatraków. Było ich tam ponad trzydzieści i były popularnym celem niedzielnych spacerów paryżan. Młyn, który dziś jest wspomnieniem tamtych czasów to Moulin de la  Galette. 

W oddali Sacre-Coeur na Montrmarte
W oddali Sacre-Coeur na Montrmarte

W 1814 roku wzgórze było okupowane przez Kozaków z armii rosyjskiej, a następnie najechane przez brytyjczyków. W czasie komuny Paryskiej Montmartre stanowił punkt oporu komunardów. To właśnie tam rozpoczęło się powstanie gdy Louis Thiers wysłał oddział wojska po działa.

Gdy rewolucyjny wybuch został stłumiony, pobożni katolicy wystąpili z ideą budowy bazyliki, ufundowanej z woli narodu. Zgromadzeni Narodowe przyjęło projekt 1873 roku. Czterdzieści lat później masywna sylwetka Sacre-Coeur zdominowała stary kościół Saint-Pierre, zaznaczając na paryskim horyznocie białą, pseudohistoryczną, wapienną sylwetkę. Dopiero pod koniec XIX wieku Montmartre włączono do Paryża, i dopiero wówczas rozpoczęła się szybka urbanizacja terenów.

Montmartre był ulubionym miejscem artystów,  często malarzy, początkowo głównie z powodów niskich kosztów życia. Mieszkał tu i Renoir i Monet czy Pissarro i wielu innych. Specyficzny klimat miejsca przyciągał wciąż bohemę również na początku XX wieku. To tu przez słynny dom Bateau-Lavoir przewinęły się takie osobowości jak Picasso, MaxJacob, Cezanne, Apollinaie i pozostali.

Źródło: Paryż Montmartre, Narodziny sztuki nowoczesnej 1860-1920, Sylvie Buisson, Christian Parisot, Arkady, 2004