Akademizm polegał na odwoływaniu się do zasad i ideałów sztuki antycznej oraz renesansowej, a także naśladowaniu dzieł uznanych za doskonałe, preferujący tematykę historyczną, religijną i mitologiczną. Według nauczycieli akademickich, sztuki można się nauczyć, ale trzeba mieć dobre inspiracje. Artysta musiał umieć poprawiać naturę. Dlatego też akademicy najpierw kopiowali dzieła mistrzów, następnie uczyli się rzeźbić, a na końcu dopiero malowali żywe modele.
Akademie były stowarzyszeniami artystów powołanymi do przestrzegania standardów artystycznych i dbania o interesy swoich członków. W epoce nowożytnej pierwsze akademie pojawiły się we Włoszech i miały za cel przede wszystkim uwolnienie twórców od ograniczeń nakładanych na nich przez cechy. Sytuacja zmieniła się, gdy w 1648 roku powołano w Paryżu Królewską Akademię Malarstwa i Rzeźby. Od tego czasu akademie stały się niejednokrotnie instytucjami kontrolującymi nie tylko umiejętności warsztatowe, ale i sposób wypowiedzi artystów.
W ciągu XIX wieku twórcy zaczęli się buntować przeciwko takiej sytuacji, a termin akademizm nabrał znaczenia pejoratywnego, sugerującego, że określana nim praca byłą mierna, aczkolwiek wysoko oceniana przez czynniki oficjalne.
Instytucją kontrolowaną przez Królewską Akademię Malarstwa i Rzeźby był tak zwany Salon. Obywający się w Paryżu, raz na rok lub raz na dwa lata, miał monopol w zakresie wystawiania dzieł. Prezentował sztukę oficjalną, akademicką, przyznając najlepszym pracom nagrody i zazwyczaj nie dopuszczając na wystawę prac nowatorskich i niezgodnych z obowiązującą doktryną
Znani francuscy akademiści: William-Adolphe Bouguereau, Alexandre Cabanel, Jean Gérome, Thomas Couture.