Dzieła sztuki to także aktywa, których wartość rynkowa może znacznie wzrosnąć z biegiem lat. Wzrost zainteresowania sztuką, zarówno wśród kolekcjonerów, jak i inwestorów, sprawia, że coraz więcej osób decyduje się na dodatkową ochronę posiadanych obiektów.
Ubezpieczenie dzieł sztuki przestaje być domeną wyłącznie instytucji publicznych czy dużych galerii. Coraz częściej decydują się na nie właściciele pojedynczych eksponatów: obrazów, rzeźb, grafik czy rzemiosła artystycznego, przechowywanych we własnym domu lub wypożyczanych na wystawy.
Niezależnie od skali kolekcji, ryzyko utraty lub uszkodzenia obiektu istnieje zawsze. Pożar, zalanie, nieostrożny transport, błąd w montażu – to sytuacje, które mogą dotyczyć nawet najbardziej ostrożnych właścicieli. Dobrze dobrana polisa pozwala zminimalizować skutki finansowe takich zdarzeń i daje spokój w codziennym obcowaniu ze sztuką.
Co obejmuje ubezpieczenie dzieł sztuki?
Polisa ubezpieczeniowa dla dzieł sztuki może obejmować różne ryzyka, zarówno te oczywiste, jak kradzież czy pożar, jak i mniej oczywiste, np. uszkodzenia mechaniczne podczas transportu czy zalanie na skutek awarii systemu klimatyzacji.
Standardowy zakres ochrony może obejmować:
- kradzież z włamaniem lub rabunek,
- zniszczenia spowodowane pożarem, zalaniem, wyładowaniem atmosferycznym,
- uszkodzenia mechaniczne – np. upadek rzeźby podczas przestawiania, pęknięcie ramy obrazu,
- zniszczenia podczas transportu – zarówno krajowego, jak i międzynarodowego,
- działanie osób trzecich – nieostrożność pracowników, gości, ekipy montażowej,
- awarie systemów zabezpieczeń – np. niekontrolowane uruchomienie systemu gaszenia.
Polisa może chronić dzieła przechowywane w domu prywatnym, magazynie, siedzibie firmy, a także na wystawie czasowej – w kraju lub za granicą. W przypadku obiektów mobilnych ważne jest też, by ochrona obejmowała również czas transportu oraz okres przebywania poza stałym miejscem przechowywania.
W wielu przypadkach możliwe jest też objęcie ochroną dzieł wypożyczonych – co bywa szczególnie istotne dla galerii i właścicieli kolekcji prywatnych udostępnianych czasowo innym instytucjom.
Jakie przedmioty można ubezpieczyć?
Ubezpieczenie dzieł sztuki nie ogranicza się wyłącznie do obrazów w złoconych ramach. Polisy obejmują bardzo szeroką kategorię przedmiotów, o ile posiadają one wartość artystyczną, historyczną lub kolekcjonerską i zostały odpowiednio udokumentowane.
Najczęściej ubezpiecza się:
- malarstwo sztalugowe – zarówno dzieła dawne, jak i współczesne
- grafiki, w tym limitowane edycje artystów uznanych na rynku
- rzeźby i instalacje przestrzenne, niezależnie od materiału
- rzemiosło artystyczne – porcelana, szkło artystyczne, meble zabytkowe
- obiekty multimedialne i sztukę nowoczesną, o ile da się określić sposób przechowywania i eksponowania
- kolekcje prywatne – również zbiory rodzinne czy zakupione na aukcjach
Ważne, by przedmiot był opisany i wyceniony. W przypadku dzieł o nieustalonej wartości rynkowej można posłużyć się opinią rzeczoznawcy lub wskazać kwotę odtworzeniową, na podstawie której ustalana będzie suma ubezpieczenia.
Jak wygląda proces ubezpieczenia
Ubezpieczenie dzieła sztuki zaczyna się od… dokumentacji. Firma ubezpieczeniowa musi dokładnie wiedzieć, co obejmuje ochrona – a to oznacza nie tylko nazwę i autora, ale też stan zachowania, wartość, historię oraz sposób przechowywania.
Pierwszym krokiem jest przygotowanie opisu obiektu – często z fotografią, informacją o materiale, wymiarach i ewentualnych uszkodzeniach. Następnie konieczna będzie wycena – może to być wycena rynkowa (na podstawie notowań aukcyjnych) lub kwota ustalona z rzeczoznawcą, zaakceptowana przez ubezpieczyciela.
Kolejny etap to określenie miejsca przechowywania, poziomu zabezpieczeń oraz – jeśli dotyczy – sposobu transportu i eksponowania. Dzieła przewożone między krajami lub udostępniane na wystawach powinny być objęte ochroną w całym okresie przemieszczenia.
Zawarcie polisy odbywa się zazwyczaj przez pośrednika – np. multiagencję, która dobierze odpowiedni wariant i zadba o spójność dokumentacji. W razie potrzeby można też objąć ochroną dzieła na czas określony – np. tylko na okres transportu lub trwania wystawy.
Jeśli szukasz konkretnej oferty dopasowanej do dzieł sztuki prywatnych, warto zajrzeć tutaj: https://ubezpieczamy24.com/ubezpieczenie-dziel-sztuki/
O czym warto pamiętać
Dzieło sztuki to przedmiot unikatowy – dlatego jego ubezpieczenie powinno być równie precyzyjne, jak sama dokumentacja kolekcji. W praktyce oznacza to konieczność zwrócenia uwagi na kilka istotnych kwestii jeszcze przed podpisaniem umowy.
Po pierwsze, warto rozróżniać ubezpieczenie wartości rynkowej i odtworzeniowej. Pierwsze odnosi się do aktualnej ceny obiektu na rynku – i to ona zwykle obowiązuje w przypadku dzieł oryginalnych. Drugi wariant może dotyczyć np. eksponatów użytkowych lub trudnych do jednoznacznej wyceny – wtedy określa się koszt ich odtworzenia lub przywrócenia do stanu sprzed szkody.
Po drugie, nie każda sytuacja będzie objęta ochroną. W dokumentach ubezpieczeniowych znajdziesz tzw. wyłączenia odpowiedzialności – np. szkody powstałe na skutek działania właściciela, celowego uszkodzenia, wad materiałowych czy niewłaściwego przechowywania. Niektóre polisy wymagają określonego poziomu zabezpieczeń (monitoring, sejf, kontrola dostępu), które powinny być zachowane, by ubezpieczenie zadziałało.
Na końcu trzeba pamiętać też, że suma ubezpieczenia powinna być aktualizowana. Jeśli wartość dzieła wzrosła (np. po wystawie, nowej aukcji, zmianie koniunktury), warto skontaktować się z ubezpieczycielem lub doradcą i odpowiednio dostosować polisę.
