Kiedy ojciec Paula Cézanne’a kupił tę posiadłość, malarz miał zaledwie dwadzieścia lat. Bankier nabył ją, by zamanifestować swój sukces i przyjąć styl życia bogatych rodzin z regionu. Jas de Bouffan – bo tak nazywa się ta rezydencja – znajdowała się wówczas pośrodku wsi, dwa kilometry na zachód od Aix.
Artysta mieszkał tu, z przerwami, przez blisko czterdzieści lat. Wielokrotnie malował dom i otaczający go park, z którego roztaczał się wspaniały widok na górę Sainte-Victoire – jego ulubiony i najsłynniejszy motyw. W 1899 roku, pod naciskiem rodziny, Cézanne z ciężkim sercem sprzedał odziedziczoną posiadłość.
Jas de Bouffan
Salon domu był jego pierwszym atelier. To właśnie tu, w wielkim salonie Jas de Bouffan, artysta rozpoczął swoje młodzieńcze eksperymenty malarskie, tworząc serię monumentalnych malowideł ściennych. Ten zespół dzieł pozostawał w stanie nieustannej przemiany – Cézanne regularnie przerabiał kompozycje w miarę rozwoju swojej kariery i poszukiwań artystycznych, bez wahania pokrywając wcześniejsze prace nowymi.
Dziś trudno uzyskać pełny obraz tego wyjątkowego cyklu, ponieważ został rozproszony, wręcz rozebrany na części. Kiedy rodzina opuściła Jas, malowidła ścienne sprzedano wraz z domem. Po śmierci mistrza z Aix nowy właściciel, Léonce Louis Granel, wystawił je na sprzedaż.
Léonce Bénédite, konserwator Muzeum Luksemburskiego, został wysłany na miejsce, by ocenić ich wartość, lecz jego opinia była bardzo negatywna – w raporcie określił je jako „płaskie i banalne obrazy”.
Salon domu był jego pierwszym atelier. To właśnie tu, w wielkim salonie Jas de Bouffan, artysta rozpoczął swoje młodzieńcze eksperymenty malarskie, tworząc serię monumentalnych malowideł ściennych. Ten zespół dzieł pozostawał w stanie nieustannej przemiany – Cézanne regularnie przerabiał kompozycje w miarę rozwoju swojej kariery i poszukiwań artystycznych, bez wahania pokrywając wcześniejsze prace nowymi.
Dziś trudno uzyskać pełny obraz tego wyjątkowego cyklu, ponieważ został rozproszony, wręcz rozebrany na części. Kiedy rodzina opuściła Jas, malowidła ścienne sprzedano wraz z domem. Po śmierci mistrza z Aix nowy właściciel, Léonce Louis Granel, wystawił je na sprzedaż.
Léonce Bénédite, konserwator Muzeum Luksemburskiego, został wysłany na miejsce, by ocenić ich wartość, lecz jego opinia była bardzo negatywna – w raporcie określił je jako „płaskie i banalne obrazy”.
Salon Jas de Bouffan.
Rzut z projketora na ścianę.
Reksentrukcja fersków w Muzeum Granet w Aix.
Wystawa czasowa
W 1912 roku nastąpił kolejny zwrot akcji. Właściciele, potrzebując pieniędzy na remont dachu, postanowili sprzedać malowidła „na części” paryskiemu marszandowi Josowi Hesselowi. Większość prac została wówczas odklejona od ścian i przeniesiona na płótna (ostatnie z tych operacji przeprowadzono dopiero w 1957 roku).
Największe z nich pocięto na fragmenty z powodów praktycznych. W efekcie dziś dwadzieścia dwie części tworzą cenne kolekcje muzealne – m.in. w Petit Palais, Musée d’Orsay, Nakata Museum w Onomichi – oraz w zbiorach prywatnych.
Od lat eksperci próbują odtworzyć pierwotną strukturę tego cyklu. Wciąż pozostaje wiele pytań bez odpowiedzi:
– W jakiej kolejności Cézanne malował te freski?
– Które kompozycje zostały przemalowane?
– Jakie znaczenie miała ta seria w oczach samego artysty?
Podczas ostatniej wystawy czasowej w muzeum w Aix można było podziwiać te dzieła w odtworzonym porządku, dającym wgląd w ich pierwotny układ.
W 1994 roku posiadłość została wykupiona przez miasto Aix-en-Provence. Rodzina
W tym czasie dom główny i park – wraz z murami, basenami, posągami, bramami i ogrodzeniem – wpisano do rejestru zabytków i rozpoczęto renowację.
Dzięki niej udało się odrestaurować „dom Cézanne’a” z poszanowaniem jego XVIII-wiecznego charakteru. Odnowiono wielki salon, zrekonstruowało kuchnię i jadalnię, a także przywrócono wygląd jednej z sypialni z gipsową dekoracją oraz pierwszej pracowni artysty.
Jas de Bouffan est le 4 rue de Valcros, 13090 Aix-en-Provence
