Przez większość życia Claude Monet kojarzony był z ogrodami w Giverny, liliami wodnymi i monumentalnymi seriami obrazów przedstawiających katedrę w Rouen czy stogi siana. Tymczasem wystawa „Monet au Havre” "Monet w Hawrze", przygotowana w MuMa – Musée d’Art Moderne André Malraux z okazji setnej rocznicy śmierci artysty, przenosi widza do miejsca, w którym wszystko się zaczęło.
Celem ekspozycji jest pokazanie, jak portowe miasto Hawr ukształtowało młodego artystę i doprowadziło do narodzin spojrzenia, które kilka lat później dało początek impresjonizmowi.
Wystawa prowadzi przez blisko trzydzieści lat życia Moneta – od dzieciństwa spędzonego w Hawrze, przez pierwsze szkicowniki, pierwsze obrazy, spotkanie z Eugènem Boudinem, aż po moment powstania „Impresji. Wschód słońca”, która na zawsze zmieniła historię sztuki.
Adolph Rinck, Portret Louis Justine Aubrée, matki Claude'a Moneta. 1839. Matka zamrła w 1857 roku gdy Monet miał 17 lat, gdy jeszcze mieszkał w Hawrze.
Hawr – miasto, które wychowało Claude’a Moneta
Choć Claude Monet urodził się w Paryżu, już jako pięciolatek przeprowadził się z rodziną do Hawru. To właśnie tutaj dorastał, obserwował port, morze i nieustannie zmieniające się światło nad Kanałem La Manche.
Pierwsza część wystawy przypomina, że Hawr był dynamicznie rozwijającym się miastem portowym, otwartym na świat i pełnym nowych technologii, fotografii oraz handlu. Hawr stał się dla młodego Moneta prawdziwą szkołą obserwacji.
Poznajemy także jego rodzinę, pierwszych opiekunów i osoby, które uwierzyły w jego talent, zanim zrobił to świat.
Drugi szkocownik Claude'a Moneta
Niezwykłe szkicowniki piętnastoletniego Moneta
Jednym z największych odkryć wystawy są dwa szkicowniki z 1856 roku.
Młody Monet miał wtedy zaledwie piętnaście lat, a mimo to z niezwykłą dokładnością dokumentował okoliczne krajobrazy. Na kartach szkicowników odnajdziemy domy, ogrody, łodzie, klify, drzewa, ludzi i fragmenty portu. Co niezwykle ciekawe, niemal każdy rysunek został opatrzony datą oraz dokładnym miejscem wykonania, dzięki czemu szkicowniki stają się jednocześnie artystycznym pamiętnikiem i zapisem codziennych wędrówek po okolicach Hawru.
Claude Monet, Vue prise à Rouelles, 1858, Japon, Saitama, Museum of Modern Art.
Pierwszy obraz, który Claude Monet pokazał publiczności
Jedną z najciekawszych historii opowiedzianych na wystawie jest los obrazu „Vue prise à Rouelles” z 1858 roku.
To właśnie ten pejzaż był pierwszym obrazem Claude’a Moneta zaprezentowanym publicznie podczas wystawy w Hawrze. Artysta miał wówczas zaledwie siedemnaście lat i malował ramię w ramię z Eugènem Boudinem. Obaj ustawili sztalugi na wzgórzach nad Hawrem i wspólnie pracowali w plenerze.
Obraz przez wiele lat pozostawał praktycznie nieznany i dziś znajduje się w Japonii. Na potrzeby wystawy powrócił do Hawru po raz pierwszy wraz z pejzażem Boudina powstałym podczas tej samej sesji malarskiej. To symboliczny powrót dwóch dzieł do miejsca, gdzie rozpoczęła się historia jednego z najwybitniejszych malarzy XIX wieku.
Eugène Boudin, Paysage normand, 1854-1858, Japon, Saitama, Museum of Modern Art
Pierwsi kolekcjonerzy i brat, który w niego uwierzył
Wystawa przypomina również o osobach, bez których kariera Moneta mogłaby potoczyć się zupełnie inaczej.
Szczególną rolę odegrał jego brat Léon Monet, który wspierał artystę już od początku drogi. Nie zabrakło także historii pierwszych kolekcjonerów z Hawru, którzy kupowali jego obrazy jeszcze zanim zdobył światową sławę.
To ciekawy kontrast wobec popularnego mitu o całkowicie nierozumianym artyście. Monet rzeczywiście zmagał się z problemami finansowymi, ale od początku swojej kariery znajdował ludzi gotowych uwierzyć w jego talent.
Claude Monet, Madame Louis Joachim Gaudibert, 1868, Musée d’Orsay. Jedno z pierwszych ważnych zamówień Claude'a Moneta
Monet, którego niewielu zna
Ekspozycja pokazuje także mniej znane oblicza artysty.
Możemy zobaczyć jego karykatury, które jako nastolatek sprzedawał mieszkańcom Hawru, pierwsze martwe natury, pastele przedstawiające normandzkie niebo, fotografie dokumentujące miasto oraz portowe pejzaże, dzięki którym można prześledzić rozwój jego stylu.
Dużo miejsca poświęcono również relacji z Eugènem Boudinem i Johanem Bartholdem Jongkindem – dwoma artystami, którzy nauczyli Moneta malować bezpośrednio w plenerze i zwracać uwagę na zmienność światła oraz atmosfery
Claude Monet, karykatura Eugène Lecadre,ok 1858, Czarna kredka i biała kreda na papierze, kolekcja prywatna
Martwe natury – laboratorium światła
Choć Claude Monet kojarzony jest przede wszystkim z pejzażami, wystawa przypomina również o jego wczesnych martwych naturach. To właśnie na nich młody artysta eksperymentował z kolorem, fakturą i sposobem przedstawiania światła padającego na przedmioty.
Kuratorzy pokazują, że dla Moneta nie były one jedynie ćwiczeniem akademickim. Obrazy z kwiatami, owocami czy przedmiotami codziennego użytku stały się prawdziwym laboratorium malarskim, w którym uczył się obserwować odbicia światła i subtelne przejścia tonalne. Umiejętności zdobyte podczas malowania martwych natur wykorzystał później w swoich najbardziej znanych pejzażach.
Claude Monet, Martwa natura z butelką, karafką, chlebem i winem, ok 1862-1863, Washington, National Gallery of Art
Morze i port – tutaj narodził się język Moneta
Jedną z najmocniejszych części ekspozycji są pejzaże morskie i portowe.
Na długo przed powstaniem serii przedstawiających stogi siana czy katedrę w Rouen Monet nieustannie wracał nad normandzkie wybrzeże. W Hawrze, Sainte-Adresse i Honfleur uczył się obserwować zmieniające się niebo, fale, mgłę oraz światło odbijające się od powierzchni wody.
To właśnie Eugène Boudin nauczył go malowania bezpośrednio w plenerze, a Johan Barthold Jongkind pokazał, jak uchwycić ulotne zmiany atmosfery. Monet rozwinął te doświadczenia, tworząc coraz jaśniejszą paletę barw i coraz swobodniejszy sposób nakładania farby. Morze przestało być dla niego jedynie tematem obrazu – stało się polem eksperymentów ze światłem i kolorem.
Claude Monet, zachód słońca, ok 1868, pastel na papierze, kolekcja prywatna
Claude Monet, Łodzie w porcie, 1873, Edimbourg, National Galleries of Scotland
Ai Weiwei i współczesny dialog z Monetem
Ekspozycję otwierają i zamykają monumentalne instalacje „Water Lilies #1 i #2” autorstwa Ai Weiweia, stworzone z około 650 tysięcy klocków LEGO®. To pierwsza prezentacja tych prac we Francji.
Choć powstały współcześnie, doskonale wpisują się w ideę całej wystawy. Stanowią współczesną interpretację słynnych „Nenufarów” Moneta i pokazują, że jego twórczość nadal inspiruje artystów z całego świata.
Informacje praktyczne
Monet au Havre
MuMa – Musée d’Art Moderne André Malraux, Le Havre, Normandia
Termin wystawy: 5 czerwca – 27 września 2026 r.
35,00 zł
Poprzednia najniższa cena: 35,00 zł.
Oddaje w Wasze ręce mój autorski przewodnik po wiosce w Giverny i w wspaniałej posiadłości Claude'a Moneta.
