Guillaume Apollinaire

Guillaume Albert Vladimir Alexandre Apollinaire de Kostrowitzky właściwie Wilhelm Apolinary Kostrowicki urodził się 26 sierpnia 1880 w Rzymie był francuskim poetą polskiego pochodzenia, jeden z głównych przedstawicieli francuskiej awangardy poetyckiej.

Jego matka Angelika Kostrowicka była polską szlachcianką. (podobno od dzieciństwa sprawiała rodzicom trudności wychowawcze).  Tożsamość ojca nie jest pewna. Apollinaire dzieciństwo i młodość spędził wraz z matką i młodszym o dwa lata bratem Albertem w Rzymie, Monako, Cannes i Nicei. Tam też uczęszczał do szkół. W 1899 roku przyjechał do Paryża.

Guillaume Apollinaire
Guillaume Apollinaire

Wówczas imał się różnych prac:, był urzędnikiem bankowym, dostawcą powieści w odcinkach, współpracował z czasopismami („Vers et Prose”, „La Plume”, „La Phalange”, „Mercure de France”) i redagował własne (1903–04 „Le Festin d’Ésope”, 1912–14 „Les Soirées de Paris”). Wydawał teksty francuskich i obcych pisarzy libertyńskich, sam też pisał powieści erotyczne.

Guillaume Apollinaire
Guillaume Apollinaire

Jako poeta zadebiutował 15 września 1901 w miesięczniku „La Grande France”, zaś jako prozaik w marcu 1902 w piśmie „La Revue blanche” opowiadaniem L’Hérésiargue (Herezjarcha) pod pseudonimem Guillaume Apollinaire.

W 1914, Krótko po wybuchu I wojny światowej,  zgłosił się na ochotnika do wojska.  Służył w Legii Cudzoziemskiej. W 1916 ranny w głowę, przebywał w szpitalu. Po powrocie do Paryża włączył się w nurt życia artystycznego. Apollinaire był jednym z najważniejszych członków artystycznej społeczności

"Muza inspirująca poetę", obraz pędzla Henri Rousseau przedstawiający Guillaume’a Apollinaire’a i Marie Laurencin, 1909
„Muza inspirująca poetę”, obraz pędzla Henri Rousseau przedstawiający Guillaume’a Apollinaire’a i Marie Laurencin, 1909

paryskiego Montparnasse’u. Czynnie uczestnicząc w życiu awangardy, został z biegiem lat uznany za jej przywódcę. Jego przyjaciółmi i współpracownikami byli między innymi Pablo Picasso, Louis Marcoussis, Max Jacob, André Salmon, Marie Laurencin, André Breton, André Derain, Faik Konica, Blaise Cendrars, Pierre Reverdy, Jean Cocteau, Erik Satie, Ossip Zadkine, Marc Chagall i Marcel Duchamp. W roku 1911, przyłączył się do Szkoły z Puteaux będącej forpocztą kubizmu. Entuzjazmował się malarstwem naiwnym Henriego Rousseau i sztuką Czarnej Afryki, etnografią, wierzeniami, mitami, był przyjacielem fowistów i kubistów oraz ich zagorzałym obrońcą. Odegrał ważną, często inspirującą rolę w kształtowaniu awangardy, zarówno w poezji, jak i

sztuce. Wielokrotnie oceniał obrazy ówczesnych artystów na łamach francuskich magazynów, sympatyzując zawsze z kubistami, których twórczość zdawała się najbliższa jego własnej teorii sztuki. Postulował on malarstwo niefiguratywne, abstrakcyjne. Był bliskim przyjacielem Gertrudy Stein, Pabla Picasso, René Dupuy.

Zmarł w Paryżu 9 listopada 1918 roku na grypę „hiszpankę”. Pochowany został na Cmentarzu Père-Lachaise.

Twórczość

Kaligram autorstwa Guillaume Apollinaire'a
Kaligram autorstwa Guillaume Apollinaire’a

Apollinaire był początkowo związany z fowistami, następnie z kubistami. Był twórcą terminu surrealizm (inaczej nadrealizm). Trudno jest go jednak jednoznacznie zaklasyfikować w kontekst jednego z nurtów epoki, bowiem nie interesowały go żadne „izmy”, a skupiony był na swojej własnej drodze artystycznej, którą określał czasem mianem „orfizmu dramatycznego”.

Chociaż najbardziej znany jest jako poeta, jego twórczość obejmuje także utwory prozatorskie i eseistykę.

Kaligram autorstwa Guillaume Apollinaire'a
Kaligram autorstwa Guillaume Apollinaire’a

Najbardziej popularne zbiory jego poezji to Alkohole (Alcools) i Kaligramy (Calligrammes); napisał powieść Poeta zamordowany (Le poéte assassiné).

W twórczości Apollinaire dokonał próby zbliżenia nowych tendencji w poezji do osiągnięć nowoczesnego malarstwa (głównie kubizmu) i tak powstałej formie sztuki nadał właśnie nazwę orfizm. Zafascynowany nowoczesną cywilizacją techniczną i jej możliwościami (kinem, telefonem, fonografem, samolotem) oraz najzwyklejszą codziennością, Apollinaire szukał nowych środków wyrazu. Wzorem kubistów Apollinaire rozbijał rzeczywistość na fragmenty, stosując jukstapozycję (zestawienie luźnych zdań odległych treściowo) oraz symultanizm; rozluźniał składnię (m.in. stosując inwersję), rezygnował ze znaków przestankowych, by zwiększyć wieloznaczność wiersza; tworzył wiersze-obrazy, które, naśladując zarysy rzeczy przedstawionych, realizowały postulat „liryzmu wzrokowego”. Tworzył też wiersze-rozmowy składające się z urywków zdań, co podkreślało ich nieciągłość tematyczną.

Piosenki do tekstów Apollinaire’a śpiewali m.in. Yves Montand i Georges Brassens.