Skąd wzięła się nazwa obrazu „Impresja, wschód słońca”?

Obraz stał się znakiem rozpoznawczym Claude’a Moneta i wzorcowym dziełem impresjonizmu. Po raz pierwszy pokazano go wiosną 1874 roku na wystawie, która przeszła do historii jako pierwsza wystawa impresjonistów. Odbyła się od 15 kwietnia do 15 maja 1874 roku w dawnych pracowniach fotografa Nadara przy bulwarze des Capucines 35. Trzydziestu artystów pokazało tam 165 prac, a Monet – dziewięć.

Katalog wystawy przygotowywał Edmond Renoir, brat Auguste’a Renoira. Narzekał, że tytuły obrazów Moneta są monotonne. Gdy zapytał o tytuł dla widoku portu w Hawrze, Monet miał odpowiedzieć: „Niech pan to nazwie po prostu Impresja”.

 "Proszono mnie, bym podał tytuł do katalogu, nie bardzo mogłem go nazwać widokiem Hawru, więc powiedziałem: napiszcie Impresja"

– Claude Monet

Jak obraz Moneta dał nazwę impresjonizmowi?

25 kwietnia 1874 roku w satyrycznym piśmie Le Charivari ukazał się szyderczy artykuł Louisa Leroya pod tytułem Wystawa impresjonistów. Słowo „impresjoniści” krytyk utworzył właśnie od tytułu obrazu Moneta – miało ośmieszyć malarzy, których prace uważał za niedokończone szkice.

Nazwa została natychmiast podchwycona. Co ciekawe, spodobała się też samym artystom. Mimo różnic w indywidualnych stylach zaczęli jej używać do opisania swojej twórczości – nowej, świeżej i wolnej od akademickich reguł.

Tak przypadkowy tytuł jednego obrazu dał nazwę jednemu z najważniejszych nurtów w historii malarstwa.

„Impresja, wschód słońca” – opis obrazu

Obraz ma niewielkie wymiary – 48 × 63 cm. Ma wyraźnie szkicowy charakter, co wywołało oburzenie krytyków: malarz uznał za skończone płótno, które według ówczesnych kanonów było zaledwie szkicem.

Kompozycja przedstawia port w Hawrze, rodzinnym mieście Moneta, widziany z okna hotelu. Obraz namalowany jest lekko, prawdopodobnie podczas jednej sesji. Słońce odbija się smugami w wodzie, a pomarańczowe niebo silnie kontrastuje z szaroniebieską wodą, łodziami i dźwigami portowymi.

Monet chciał uchwycić krótkotrwałe zjawisko świetlne: wschodzące słońce przebijające się przez mgłę i dym portu. Ulotne wrażenie, które trwa tylko chwilę. Takie podejście towarzyszyło mu do końca życia – z czasem przedmiot w jego obrazach tracił na znaczeniu na rzecz impresji, którą chciał przekazać widzowi.

Warto też zauważyć, że Monet wykorzystał efekt barw dopełniających. Pomarańczowy na tle niebieskiego staje się bardziej wyrazisty niż w jakimkolwiek innym zestawieniu. Wiedza o barwach i ich oddziaływaniu na oko bardzo interesowała impresjonistów.

Kiedy dokładnie powstała „Impresja”? Zagadkę rozwiązał astronom

Przez lata historycy sztuki spierali się, czy obraz powstał w 1872 czy w 1873 roku – a nawet, czy przedstawia wschód, czy zachód słońca. Przy sygnaturze Monet napisał „72”, ale to nie rozstrzygało sporu.

W 2014 roku Muzeum Marmottan Monet przygotowało pierwszą wystawę poświęconą wyłącznie temu obrazowi. Amerykański astronom Donald Olson przeanalizował topografię portu, pływy, raporty meteorologiczne i położenie słońca. Wniosek? To na pewno wschód słońca, a najbardziej prawdopodobny moment powstania obrazu to 13 listopada 1872 roku, godzina 7:35 rano.

Kradzież „Impresji” z Muzeum Marmottan

27 października 1985 roku uzbrojeni złodzieje wtargnęli w biały dzień do Muzeum Marmottan i ukradli dziewięć obrazów – wśród nich „Impresję, wschód słońca”. Śledztwo trwało pięć lat. Obrazy odnaleziono w 1990 roku na Korsyce, a „Impresja” wróciła na ekspozycję w 1991 roku – na szczęście nieuszkodzona.

Gdzie można zobaczyć „Impresję, wschód słońca”?

Obraz wisi w uroczym paryskim Muzeum Marmottan Monet, które ma największą na świecie kolekcję dzieł Moneta. Trafił tam dzięki darowi Victorine Donop de Monchy, córki doktora Georges’a de Bellio – lekarza i przyjaciela impresjonistów, który kupił obraz od Moneta. Koniecznie zajrzyjcie tam, jeśli kochacie Moneta i będziecie w Paryżu.

Obraz wyjeżdża tylko na wyjątkowe okazje – w 2024 roku, na 150-lecie impresjonizmu, można go było zobaczyć na wystawie „Paryż 1874. Wynalezienie impresjonizmu” w Muzeum Orsay, a potem w National Gallery of Art w Waszyngtonie.

Gdy będziecie go podziwiać, pomyślcie, jak wielką rolę odegrał tytuł tego niewielkiego płótna! Rzadko zdarzało się, by styl artystów został nazwany jeszcze za ich życia – i to na samym początku ich drogi.

Claude Monet, „Impresja, wschód słońca” (Impression, soleil levant), 1872, olej na płótnie, 48 × 63 cm, Musée Marmottan Monet, Paryż.

Chcesz zobaczyć „Impresję” na żywo?

Muzeum Marmottan Monet to jedna z paryskich perełek, które łatwo przeoczyć. Wszystkie najciekawsze muzea – z godzinami otwarcia, czasem zwiedzania i ciekawostkami – zebrałam w przewodniku „Od Luwru po ukryte perełki. 31 muzeów sztuki w Paryżu”.

Pasjonuje Cię Paryż, Francja i sztuka?

Zapisz się na Newsletter, aby otrzymywać informacje o najnowszych artykułach!

Zapisując się do newslettera, wyrażasz zgodę na przesyłanie informacji o nowych artykułach i moich publikacjach. W każdej chwili możesz zrezygnować z subskrypcji. Polityka prywatności